13-14 marca 1943.

 Der judische Wohnbezirk in Krakau

Żydowska dzielnica mieszkaniowa w Krakowie 

 קראָקעווער געטאָ - Krokewer geto

Kilka słów i ogrom tragedii. Zamknięcie. Ciasnota. Głód. Zagrożenie. Nie da się oddać na monitorze nieszczęść, przynajmniej ja nie umiem, ale gorąco zachęcam do odwiedzenia terenu byłego getta. Na miejscu wciąż można poczuć historię.

ENG: A few words and a huge amount of tragedy. Closure. Narowness. Hunger. Threat. You just can't express those tragedies  on the screen, at least I can't, but I really recommend a walk around the former ghetto area. There you can feel the history.

jewishfestival.pl

Getto zostało utworzone rozkazem Otto Wachtera, gubernatora dystryktu krakowskiego, 3 marca 1941, a zamknięte 21 marca. Z 68 tysięcy Żydów mieszkających w Krakowie przed wojną, tylko około 16 tysięcy wciąż miało pozwolenie przebywania tu w 1941 roku i tyle właśnie osób stłoczono w obrębie kilku zaledwie ulic. Ta liczba zmieniała się, gdy do Krakowa zwożono ludzi z innych, mniejszych gett.

The ghetto was created on the order of Otto Wachter, the Cracow Distrikt Governer, on March 3, 1941 and it was closed on March 21. Of the 68 thousand Jews who lived here before the was, only about 16 thousand still had the aloowance to stay here in 1941 and all those people were crowded inside those few streets. The number changed as new prisoners were brought to Cracow from other, smaller ghettos.

Fragment muru getta, ul. Lwowska.

W czerwcu i październiku 1942 roku miały miejsce deportacje, podczas których wywieziono ok. 12 tysięcy Żydów z Placu Zgody (dziś: Plac Bohaterów Getta) do obozu zagłady w Bełżcu. 

In June and October 1942 took place the deportations, when about 12 thousand Jews were sent to the death camp in Bełżec from Zgody Square (today: Heroes of the Ghetto Square).

Najgorsze (jeśli w owym czasie przymiotnik "zły" jeszcze podlegał stopniowaniu) nadeszło 13 marca 1943. Dzień był słoneczny, ciepły, mniej więcej taka pogoda jak w tym tygodniu. Ten dzień wybrano na likwidację getta. Ludność podzielono zawczasu na kategorię A - zdolnych do pracy i B. 13 marca więźniowie A zostali przepędzeni do obozu pracy w Płaszowie. Następny dzień nie przyniósł ukojenia. 14 marca mieszkańcy getta B zostali przewiezieni z Placu Zgody do Auschwitz. Zabijano chorych, słabych, płaczących, uciekających. Ciała uciekinierów zostawiono na widoku, jako przestrogę. 

The worst (if you could still grade the adjective "bad" at the time) came on March 13, 1943. The day was sunny, warm, just as this week. This day was chosen for the liquidation of the ghetto. The people had already been divided into two groups A - capable of working and B. On March 13 the prisoners A were chased to Płaszów Labour Camp. The next day wasn't easier. The inhabitants of part B were sent to Auschwitz. The ill were killed, as well as the weak and crying ones. The bodies of the ones running away and killed were left outside as a warning.

Pomnik w Płaszowie.

Polecam: http://krakow.pl/zydowski_krakow/24201,artykul,getto_1941-1943.html

Dlatego właśnie każdego roku w marcu organizowany jest Marsz Pamięci. Żeby nie zapomnieć.

That's why every year the March of Memory is organised. Not to forget.

Plac Bohaterów Getta. Pomnik - Lewicki&Łatak.

Ku pamięci.

Po raz kolejny w Krakowie upamiętniliśmy rocznicę likwidacji getta. Kilka dni przed tą datą (13/14 marca) dziś z Placu Bohaterów Getta wyruszyliśmy tą samą drogą, którą przeszli Oni 71 lat temu. Do obozu koncentracyjnego w Płaszowie.

ENG: Once again, in Cracow, we commemorated the anniversary of the ghetto liquidation. A few day before the exact date (13/14 march) today fom the Heroes of the ghetto Square we walked the same way the did 71 years ago. To the concentration camp in Płaszów.

Gorące jeszcze zdjęcia z Marszu wrzucam już teraz, ale w najbliższych dniach pojawi się tu notka poświęcona likwidacji krakowskiego getta, także trzymajcie myszy na pulsie.

The very fresh photos now, but in a few days there will be a note devoted to the liquidation of Cracow ghetto, so come back here.

Prezydent Krakowa, Jacek Majchrowski.

Ambasador Izraela, Zvi Rav-Ner.

Rabin Krakowa, Eliezer Gurary.

Przewodniczący Gminy Żydowskiej Krakowa, były więzień Płaszowa, Tadeusz Jakubowicz.

W tle dom Amona Gotha.

Topografia żydowskiej pamięci.

Jeśli lubicie krakowski Kazimierz, jeśli interesuje Was historia Żydów, to bardzo chciałabym polecić Wam tę książkę:

Topografia żydowskiej pamięci. Obraz krakowskiego Kazimierza we współczesnej literaturze polsko-żydowskiej.

If you like Kazimeirz and the culture of Jews, this book would be interesting for you, but it's only available in Polish, with a short English summary :(.

Autorka, Izabela Suchojad, odczytuje z literatury, nie tylko literatury wspomnieniowej, przyczyny, dla których Kazimierz dziś wygląda tak, a nie inaczej. Dlaczego po wojnie został zaniedbany i dlaczego tak łatwo pozwolono Jerzemu Antczakowi na spalenie XV-wiecznej kamienicy? Jak widzą Kazimierz Ci, którzy od kilkunastu lat do niego wracają? I czemu wracają tak późno? Przeplatają się przez to wspomnienia na temat przedwojennej dzielnicy żydowskiej, legendy, opowiadania, fikcja.

Gorąco polecam, a sama zabieram się za "Sekret Kroke" Kuźmińskich, jedną z książek cytowanych w "Topografii...". Ma być romans i intryga, Warszawa i Kraków u progu wojny, liczne aluzje literackie, humor i klimat gdzieś pomiędzy Danem Brownem a Markiem Krajewskim. Zapowiada się idealnie :).

Jewish Culture Festival

Festiwal Kultury Żydowskiej w pełni. Program jest przebogaty, różnorodny i bardzo ciekawy. 

ENG: Jewish Culture Festival is on. The programme is rich, varied and really interesting.

Strona główna festiwalu - klik.

The website of the festival - clik.

Ja byłam dziś na fajnym spotkaniu w Cheder Cafe na ul. Józefa. Uri Wertheim i Ofer Tal, dj-e z Izraela, opowiadali o tym, jak folkowa muzyka zmieniła się w elektroniczną. Opowieść okrasili rzecz jasna dużą ilością muzyki i zdjęć. Słuchowiska Israeli Groove Connection odbywają się codziennie o 17:30 w Chederze.

I was today on a nice meeting in Cheder Cafe on Józefa st. Uri Wertheim and Ofer Tal, djs from Israel, told about the change of folk music into electronic one. Their story was completed by loads of music and photos. The meetings called Israeli Groove Connection take place every day at 17:30 in Cheder.

Finałowy Shalom na Szerokiej już w sobotę od 18, a wszystkich koncertów można wysłuchać on-line na stronie festiwalowej.

Shalom on Szeroka, the final concert, on Saturday at 18 and you can watch all the concerts on-line on festival website.

Shalom!

7@nite? 4 at night!

W Krakowie, chyba w Polsce w ogóle, patrzymy na judaizm najczęściej przez pryzmat holocaustu. Żydzi to przeszłość naszego miasta, mówimy o tych, których już nie ma. Pokazujemy turystom puste krzesła na Placu Bohaterów Getta, synagogi zamienione na muzea, kamień upamiętniający ofiary... Mało mówimy o dzisiejszych Żydach, mało wiemy o Judaizmie. Dlatego cieszę się z takich krakowskich inicjatyw jak Festiwal Kultury Żydowskiej czy Noc Synagog.

ENG: In Cracow, maybe in Poland generally, we tend to look at Judaism through the perspective of holocaust. The Jews are the Past of our cities, not the future, we talk about those, who aren't there. We show the chairs at the Heroes' of the Ghetto Square, the synagogues changed into museums, the stone commemorating the victims... We talk little about today's Jews, we know little about their religion and culture. Therefore I'm happy and proud of such events as the Festival of Jewish Culture or the Synagogue's Night.

Wczorajsza, trzecia edycja Synagog Nocą, dla mnie była pierwszą. Siedem krakowskich synagog otworzyło swoje drzwi dla nas - laików, zainteresowanych być może kulturą żydowską, dla tych, chcących zajrzeć do środka nieznanego terytorium i podziwiać te niesamowite wnętrza, dla wszystkich. Tematem była Jerozolima, miasto, o którym nie wiem zbyt wiele, poza tym, że chciałabym je odwiedzić.

Yesterday's, third edtion of Synagogues at Night, was my first. Seven Cracow's synagogues opened ther door for us - the laics, interested maybe in jewish culture, those wanting to have a look inside the unknown territory and admire the amazing interiors, to everyone. The ain topic was jerusalem, a city I know little about apart from the fact, that I'd love to visit it one day.

Zaczęło się o 22 na dziedzińcu JCC uroczystą Hawdalą, czyli ceremonią oddzielającą czas Szabatu od powszednich dni. Śpiew Kantora poruszał wszystkie komórki ciała, a nieznane słowa, które brzmiały jak magiczne zaklęcia, sprawiły, że życzenia dobrego tygodnia zaczęły spełniać się natychmiastowo. 

It started at 10 on the courtyard of JCC with Havdalah, the ceremony marking the end of the time of Shabbat. The voice of the cantor moved all the body cells and the unknown words, that sounded as the magic spells, made the wishes of the good week fulfill at once.

7@nite? Ja zdecydowałam się na odwiedzenie czterech synagog, co i tak dostarczyło wielu wrażeń. 

7@nite? I decided to visit four synagogues, which brought a lot of impression anyway.

Na początku był Tempel. Trwały tam przygotowania do koncertu zespołu Shtar ortodoksyjnych rockmenów, mieszających hip hop z indie rockiem i funky. Nie zostałam na koncercie, ale nadrabiam zaległości na youtube ;). 

At the beginning there was Tempel with its preparations for the Shtar concert - the band of orthodox rockmen, mixing hip hop, indie rock and funky. I didn't stay at the concert, but I' makingup for this on youtube.

Potem Kupa. Tę synagogę otwarto z opóźnieniem ze względu na odbywające się w niej modlitwy. Można tu było obejrzeć fascynujące fotografie Jerozolimy Grzegorza Meisela, stare zestawione z nowymi, obserwować zmiany, jakie zaszły w tym mieście. 

Then Kupa. This synagoggue was open a bit late because of the prayers, which took place there. Here you could see the fascinating photos of Jerusalem by Grzegorz Meisel, old near the new ones, to watch the changes, which happened in the city.

W Synagodze Izaaka odtworzono Ścianę Płaczu (Kotel), gdzie wetknęłam karteczkę ze swoją prośbą. Można było obejrzeć wizualizację Świątyni Jerozolimskiej, lektor opowiadał o jej historii i architekturze. A na dziedzińcu - długa kolejka do super pachnących falafli.

In the Isaac Synagogue the Western Wall (Kotel) was recreated, where I put a piece of paper with my prayer. You could also see the visualisation of Jerusalem Temple with the voice telling about its history and architecture. And on the courtyard - the long line to woderfully smellling falafels.

Na koniec mojego zwiedzania zostawiłam sobie Synagogę Wysoką, do której ustawiła się tymczasem kolejka. Warto było czekać! Na wschodniej ścianie Synagogi pokazywano film o Jerozolimie, super zrobiony, bardzo ciekawy. Smaczku dodawał fakt, że genialnie wkomponował się w obrazy filmu Aron ha-Kodesz. A w podziemiach Synagogi można było obejrzeć wystawę znaczków na 700-lecie Gminy Żydowskiej.

For the end I left the High Synagogue, where in the meantime a long line appeared. It was worth waiting! On the eastern wall of the Synagogue was shown the ovie about Jerusalem, perfectly made, very interesting. Even better that the Aron ha-Kodesz fitted perfectly in the pictures of the movie. And in the basements there was an exhibition of the post stamps for the 700 years of cracow Jewish Community.

A potem, przepełniona wrażeniami, zostawiłam za sobą Dzielnicę Żydowską i wróciłam do Nowej Huty.

And then, full of impression, I went back from the Jewish District to Nowa Huta.