Reakcja na modernizm.

"Prawdziwy miłośnik sztuki powinien łączyć w sobie wraz ze znajomością i trafną oceną zabytków zrozumienie dla sztuki żyjącej i rozwijającej się w formach nowych. Nie powinien on nigdy - jak to się niestety czasem zdarza - wstrzymywać rozwoju nowej sztuki. Jego zdaniem popierać sztukę nowoczesną wszędzie, gdzie to bez szkody dla zabytków stać się może."

Cytat z wystawy, niestety nie podano autora - czyżby Adolf Szyszko-Bohusz we własnej osobie? 

Reakcja na modernizm to tytuł wystawy w Muzeum Narodowym, prezentującej twórczość Adolfa Szyszko-Bohusza. Można oglądać ją od października, ale ja dopiero teraz znalazłam czas, żeby ją odwiedzić. Wspaniałym pomysłem była wizyta w Muzeum w czwartek rano - byłam na wystawie sama, ba, w całym Muzeum było może maksymalnie 10 osób. Co za rozkosz - ja i projekty Szyszko-Bohusza... i trzy osoby z obsługi wystawy, pilnujące, żebym czasem nie zrobiła zdjęcia. 

Reaction to modernism is a title of the exhibition in the National Museum, showing the works of Adolf Szyszko-Bohusz. 

A.Sz-B.

Profesor Adolf Szyszko-Bohusz przedstawiony jest na wystawie jako architekt państwa - jego projekty często miały podkreślać moc Rzeczypospolitej. Sam, uczestnik walk legionowych, miał "po drodze" z Piłsudczykami. Czy dlatego to on, po odejściu z Legionów, w 1916 został wybrany na dyrektora renowacji Zamku Wawelskiego? Nie wiem, ale z pewnością był odpowiednią osobą na to stanowisko. Szyszko-Bohusz zaprojektował w Krakowie Dom im. Piłsudskiego, w Wiśle Zamek Prezydenta, a wśród jego niezrealizowanych projektów była też idea stworzenia Panteonu Narodowego na Wzgórzu Wawelskim (w miejsce poaustriackiego szpitala) i ciekawa koncepcja Gmachu Głównego Muzeum Narodowego - z kolumnadą otwierającą perspektywę na Kopiec Kościuszki.

Professor Adolf Szyszko-Bohusz is shown as the architect of state - his designs often were supposed to emphasise the power of the Republic of Poland. He was fighting in the army organised by Piłsudski. Was it the reason why he was chosen the director of the renovation of the Wawel Castle? I don't know, but for sure he was a good person for this post. Szyszko-Bohusz designed in Cracow the Piłsudski's Centre, in Wisła the castle of Polish President and one of his ideas was to create the National Pantheon on the Wawel Hill and an interesting concept of the National Museum.

Wystawa prezentuje trzy obszary działalności architekta - konserwację, projekty historyzujące oraz modernizm.

The exhibition shows three areas of the architect's work - conservation, historicistic designs and modernism.

wystawa - zdjęcie z Gazety Krakowskiej

Konserwator. Conservation.

Jego idea konserwacji była sprzeczna z ówcześnie panującą zasadą zachowania i eksponowania tego, co pozostało. Szyszko-Bohusz przeciwnie - chciał przywrócić dawny blask, nawet jeśli nie było to całkowicie zgodne z prawdą historyczną. Starał się oddać klimat dawnych wnętrz. Jako konserwator pracował na Wawelu, ale również w Warszawie - gdzie przywracał blask Pałacowi w Łazienkach i  Zamkowi Królewskiemu - tej realizacji, ze względu na zniszczenia wojenne nie możemy już oglądać.

His idea was contrary to the ruling idea of maintenence and exposing of what was remaining. However, Szyszko-Bohusz wanted to bring back the former glamour, even if it wasn't corresponding with the historical truth. He was trying to show the past atmosphere. As a conervator he worked on the Wawel Hill, but also in Warsaw - in the Castle and in Łazienki, but because of the II wold war we ca't see the results.

Warszawa

Kostium Stylowy. Stylistic Costume.
Tę część wystawy poświęcono projektom historyzującym, nawiązującym do poprzednich stylów w historii sztuki. Tu można obejrzeć prace konkursowe - m.in. projekt Świątyni Opatrzności Bożej w Wilanowie, Katedry w Katowicach czy Bazyliki Morskiej w Gdyni. Szyszko-Bohusz zaprojektował też m.in. wieczernik na Jasnej Górze i Mauzoleum Józefa Bema w Tarnowie.

This part of the exhibition shows the historicistic designs, inspired by the previous styles in the history of art. We can see here the works from all Poland.

Częstochowa

Modernizm

Modernizm Adolfa Szyszko-Bohusza to łączenie tradycji i nowoczesności. W funkcjonalistyczne projekty wplatał tradycję akademicką. Do jego modernistycznych projektów należą między innymi: budynek Feniksa w Krakowie (dziś w kostiumie stylowym nałożonym przez Niemców w okresie II wojny światowej), sanatorium w Żegiestowie (dziś w opłakanym stanie) czy zamek Prezydenta RP w Wiśle (już przed 1939 dodano spadziste dachy w miejsce tarasów).

His modernism is a joint of tradition and modernity. He joined the functionalism with the academic tradition. 

Wisła

Ciekawym uzupełnieniem wystawy jest jej ulotka, na której wydrukowano mapkę z propozycją spaceru śladami ASzB po Krakowie. Na blogu kilka jego realizacji opisałam w notkach z serii Metamorfozy oraz w ostatnim spacerze śladami architektury międzywojennej.

The leaflet is a nice complement to the exhibition. with the map and the idea of the walks printed on. On the blog soe of his designs were described in the Metamorphosis and the recent walk with the interwar architecture.

Żegiestów

Chyba słusznie nazywano profesora czasem Adolfem WSZYSTKO-Bohuszem. Myślę, że pasowałoby też Adolf WSZĘDZIE-Bohusz, bo jego realizacje możemy oglądać od Lwowa po Poznań.

Metamorfoza part.3 and the last one.

Ostatni etap wycieczki opisywanej we wcześniejszych postach - część 1. i część 2. - zakładał wyjście poza linię pierwszych fortyfikacji - czyli podróż aż na Błonia, na drugą stronę dzisiejszych Alei Trzech Wieszczów.
ENG: During the last part of the tour described before - part 1, part 2 - I planned to cross the line of the first fortifications and travel to Błonia, to the other side of today's Avenues of the Three Poets.

Błonia. 

To ogromna łąka, która na przestrzeni wieków ewoluowała od pastwiska do terenu rekreacyjnego. Dzisiejsze Błonia to tylko cząstka dawnych rozległych terenów należących do 1366 do Zakonu Norbertanek. W 1366 Panny Zwierzynieckie zamieniły Błonia na kamienicę w centrum miasta, przy ul. Floriańskiej. Norbertanki miały pecha - kamienica spłonęła, chciały one więc odzyskać dawną własność, co stało się przyczyną wieloletnich procesów o Błonia. Bagniste terytoria Błoń zaczęto porządkować w połowie XVIII w., tak, że w XIX w. były już terenem parad i pokazów wojskowych. Tu odbywały się różne rocznice - np. 250 rocznica odsieczy wiedeńskiej. Błonia były także miejscem pierwszego meczu piłkarskiego czy lotu samolotem. Tu powstały też w 1906 najstarsze kluby sportowe - Cracovia i Wisła. Już w 1887 utworzono nieopodal Błoń park Henryka Jordana, a w 1911 z inicjatywy ks. Mieczysława Kuznowicza, zaangażowanego w pracę z młodzieżą - ośrodek sportowy Juvenia. W 1908 wokół Błoń utworzono deptak, co przyspieszyło "karierę" Błoń jako miejsca wypoczynku.

This is a large meadow, which evolved from the pasture to the recreational area. Today's Błonia are only a part of the ancient terrain belonging till 1366 to the Order of the Norbertines. In 1366 the Nuns exchanged this area for the tenement house in the city centre, at Floriańska street. But they weren't lucky - the house burnt, so the Norbertines wanted to take Błonia back, which started long court trials. The swampy area of Błonia was tidied in the middle of 18 century, so in 19 c. they were already a place for army parades and some anniversaries - eg. 250 anniversary of the battle of Vienna. Here took place the first football match and plane flight. Near Błonia were created the oldest football clubs - Cracovia and Wisła. Already in 1887 was opened near Błonia the park of Henryk Jordan and in 1911 - from the initiative of Mieczysław Kuznowicz, who workes with youth - the sport centre Juvenia. In 1908 around Błonia a promenade was built, which enabled the transformation into recreational area.

Oleandry.

Co oznacza nazwa ulicy Oleandry? Niektórzy wywodzą ją od "olędrów", rzecznych zarośli w okolicach klasztoru Norbertanek. Podmokłe tereny Błoń były dobrym miejscem dla takich roślin, myślę więc, że jest to słuszna hipoteza.
What does the name Oleandry mean? Some people see its origins in polish word "olędry" which means the river brushwood near the Norbertines monastery. The swampy area of Błonia was a perfect place for such plats, so I suppose it's a good hypothesis.

Ulica Oleandry zyskała sławę przede wszystkim jako miejsce wymarszu I Kompanii Kadrowej Józefa Piłsudskiego 6 sierpnia 1914 w kierunku zaboru rosyjskiego w celu wywołania powstania i rozpoczęcia walk narodowowyzwoleńczych.
The street Oleandry became famous as a place of the start of march of I Division of the army of Józef Piłsudski towards the russian occupied lands to provoke the uprising and start the fights for independece.

W okresie międzywojennym wzniesiono tutaj kilka budynków mających stanowić bazę wycieczkową środowisk związanych z kultem Józefa Piłsudskiego.
Between the world wars some building were constructed here and they were supposed to be the touristic base for the groups connected with the cult of Piłsudski.

Największą, niestety niedokończoną inwestycją, miał być Dom im. Józefa Piłsudskiego projektu Adolfa Szyszko-Bohusza i Stefana Strojka. Wielki projekt, utrzymany w duchu modernizmu, nigdy nie został zrealizowany w pełni. Kamień węgielny poświęcił arcybiskup Adam Sapieha już w 1927 roku, ale pierwsze skrzydło ukończono dopiero w 1934. Prac nad budową nigdy nie kontynuowano, a dziś budynek jest własnością Związku Legionistów Polskich i siedzibą Muzeum Czynu Niepodległościowego.
The biggest, but unfortunately unfinished investition, was the Józef Piłsudski House, designed by Adolf Szyszko-Bohusz and Stefan Strojko. The great, modernistic design was never finished. The corner stone was blessed by the archibishop Adam Sapieha in 1927, but the first wing was finished only in 1934. The construction works have never been continued and today the building belongs to the Association od the Polish Legionists and holds a Museum of Independence Actions.

Tuż obok stoi ciut starszy Miejski Dom Wycieczkowy wybudowany w latach 1922-30 wg projektu Edwarda Kreislera. Dom ten miał być udostępniany wycieczkom zwiedzającym Kraków śladami Marszałka, ale po wojnie stał się częścią sieci PTSM. Bryła budynku również jest bardzo ciekawa, składa się z przenikających się prostopadłościanów.
Neighbouring it, there is a bit older City Tourism House, built between 1922 and 1930 according to he design of Edward Kreisler. It was to be for the tours visiting Cracow's traces of Piłsudski, but after the war it became the part of the state owned youth hostels PTSM. The shape of the building is very interesting as well, as it is composed of penetrating cuboids.

Koniec:)

The end:)